|
|
|

Аляксей Карпюк, нарадзіўся 14.04.1920 г. у вёсцы Страшава на Беласточчыне (цяпер Польшча) у сялянскай сям'і.
Скончыў два класы польскай гімназіі ў Вільні. У 1939-1941 гг. вучыўся ў Наваградскай педагагічнай навучальні. У гады нямецка-фашысцкай акупацыі ўваходзіў у склад падпольнай дыверсійнай групы. У час выканання дыверсіі на чыгунцы ў канцы 1942 г. быў арыштаваны і адпраўлены ў беластоцкую турму, а адтуль у канцлагер Штутгоф. Увосень 1943 г. уцёк з лагера і прыняў удзел у партызанскай барацьбе. У 1944 г. быў камандзірам партызанскага атрада імя К.Каліноўскага на Гарадзеншчыне. У 1944-1945 гг. служыў у Савецкай Арміі, удзельнічаў у баях на тэрыторыі Польшчы і Германіі. Двойчы паранены. Скончыў аддзяленне ангельскай мовы Гарадзенскага педагагічнага інстытута (1949). Працаваў загадчыкам Сапоцкінскага рана (1949-1951), дырэктарам Біскупцкай сямігадовай школы Ваўкавыскага раёна (1951-1953), у Гарадзенскім педінстытуце (1953-1955), у абласной газеце «Гродзенская праўда» (1955-1957), уласным карэспандэнтам газеты «Літаратура і мастацтва». У 1961 г. скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. З 1961 г. - загадчык агенцтва «Інтурыст» (Горадня), з 1965 г. - сакратар Гарадзенскага абласнога аддзялення СП БССР, з 1970 г. - упаўнаважаны УААП па вобласці, у 1977-1981 гг. - дырэктар Рэспубліканскага музея атэізму і гісторыі рэлігіі ў Горадні, з 1978 г. - зноў сакратар абласнога аддзялення СП БССР. Сябра СП СССР з 1953 г.
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны I і II ступені, медалямі і залатым крыжам ордэна «Віртуці Мілітары» (Польшча).
Заслужаны работнік культуры БССР (1980).
Памёр 14.07.1992 г.
У друку дэбютаваў у 1953 г. аповесцю «У адным інстытуце». Выйшлі кнігі аповесцей і апавяданняў «Дзве сасны» (1958), «Данута» (1960), «Мая Гродзеншчына» (нарыс, 1960), «Пушчанская адысея» (1964), «Чаго мы варты» (бібліятэка газеты «Голас Радзімы», 1970), «След на зямлі: Скарбы і здабыткі маёй Гродзеншчыны» (1972), «Вершалінскі рай» (1974), «Ольга Корбут» (1977), «Свежая рыба» (1978), «Партрэт» (1983), «Сучасны канфлікт» (1985), «Дзве сястры» (казка, 1986), раман «Карані» (1988). Выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах у 1980 г. і 1990-1991 гг.
Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя І.Мележа (1986) за кнігу «Сучасны канфлікт».
„Razwitańnie z iluzijami” (Pożegnanie iluzji), tom utworów Alaksieja Karpiuka wydany w serii Grodzieńska Biblioteka. Szczególna wartość wydania wynika z tego, że było ono ukończone jeszcze za życia autora, ale nie wyszło w świat i zostało wydrukowane dopiero teraz. Nawet po śmierci Alaksieja Karpiuka w 1992 roku, jego rękopisy nie wyszły w wydawnictwie państwowym, gdzie złożyła je wdowa po pisarzu. Były to takie czasy, gdy władzę i uzna... Więcej »»
Nowele „Danuta” i „Razwitańnie z iluzijami”, a także dramat wiejski „Kaniec świetu”, który stał się dramaturgiczną wersją powieści „Wierszalinski raj”, tworzą zbiorek utworów wybranych Alaksieja Karpiuka. W tym tomie znalazły się także utwory publicystyczne. Znaczną część książki stanowią przykłady epistolarnej spuścizny autora – listy m.in. do żony, dzieci, a także do Wasila Bykowa, Janki Bryla, Maksima Tanka, Michała Zabejdy – Sumicki... Więcej »»
Powieść Alaksieja Karpiuka „Biełaja dama” to, po prawdzie, opowiedziana na nowo historia, przeczytana w starym dzienniku, znalezionym w skrytce mniszej celi. Nie wykryte przestępstwa, zostają wytropione, rodzinne tajemnice stają się jawne, starodawna legenda, która przez stulecia obrastała niewiarygodnymi detalami – pozbyła się zmyśleń i stała się historią losu jednej osoby, losów całego rodu, a zatem i całego narodu. Jest tu i tatarski... Więcej »»
Pierwszy tom dwutomowego wydania utworów wybranych Alaksieja Karpiuka otwiera nowela „Danuta”, o miłości - od pierwszych nieświadomych jej symptomów- Janki Bartoszewicza i generalskiej córki Danuty Jankowskiej. Panienka, wychowana w kulcie polskości w zamożnym domu, potrafiła dojrzeć pod wyszywaną koszulą białoruskiego chłopca szlachetną duszę, wrodzoną mądrość i delikatność ukrytą pod wiejską szorstkością. Niełatwo przekroczyć konwenan... Więcej »»
Drugi tom dwutomowego wydania utworów wybranych Alaksieja Karpiuka otwiera powieść ”Karani” (Korzenie) - o odwiecznym pragnieniu rodziców, ”żeby dzieciom żyło się lepiej”, o pragnieniu dzieci „ulżenia życia” starym rodzicom i o nieumiejętności rozmowy jednych z drugimi, o niezrozumieniu przez młodych potrzeb starości. Drugą część stanowią opowiadania obyczajowe oraz sztuka pod wymownym tytułem „Hultai” (Hultaje). Alaksiej Karpiuk – lato... Więcej »»
Powieść „Karani” (Korzenie) ukazuje odwieczne pragnienie rodziców, „ żeby dzieciom lepiej się żyło”, dążenie dzieci do ulżenia życia starym rodzicom i nieumiejętność rozmowy jednych z drugimi i niezrozumienie przez młodych potrzeb starości. Niektóre dzieci, kierując się niby dobrymi intencjami, przenoszą rodziców z zasiedziałych gniazd na nowe miejsca do miast. Starzy ludzie niełatwo odnajdują się w nowych warunkach, rodzą się konfli... Więcej »»
Tytułowy utwór książki – historia zdrady małżeńskiej, która prowadzi do tragedii. Przykładna, na pierwszy rzut oka, rodzina, której zazdroszczą dosłownie wszystkiego. On - uczony, ona – nauczycielka. Dostatek, dobrobyt, mądre, zadbane dzieci. Ale coś się stało, gdzieś naruszona została harmonia wzajemnych stosunków i to prowadzi do nieodwracalnego dramatu rodzinnego. Druga część książki składa się z opowiadań, esejów, stronic z dziennik... Więcej »»
Książka składa się z dwóch części. W pierwszej - opowieść, która dała tytuł całemu zbiorkowi, w drugiej – obrazki z codziennego życia – „niawydumanyja historii” (historie nie zmyślone). W opowiadaniu „Partret” (Portret) na tle życia i walki partyzantów białoruskich ukazana została przemiana psychiczna jeńca, pilota Luftwaffe, jak on, zatwardziały faszysta, stopniowo inaczej zaczyna rozumieć sens wojny, jak coraz bardziej i bardziej świa... Więcej »»
O autorze tego dwutomowego wydania można powiedzieć, że nie fantazjuje. Wszystko, o czym napisał- prawdziwe. Życie Alaksieja Karpiuka, jego pokolenia, bohaterów jego utworów było takie, że przeżyć, detali i treści starczyłoby nie na jeden talent. Wiadomo, były w burzliwym okresie natury, które zdołały uniknąć niebezpieczeństw, przeżyć cicho i spokojnie. Ale nie Alaksiej Karpiuk. Jego ciągnęło tam, gdzie czekały najtrudniejsze zadania i ... Więcej »»
Drugą część dwutomowego wydania utworów wybranych Alaksieja Karpiuka otwiera powieść – klechda „Wierszaliński raj”. Utwór osnuty jest na autentycznych faktach, opisuje rzeczywiste zdarzenia, które odbywały się na Sokólszczyźnie. Zapoznaje czytelnika z domorosłym prorokiem Eliaszem Klimowiczem, który utworzył sektę, do której wciągnął nie tylko miejscowe babiny, ale i przybywających z daleka poszukiwaczy cudów. Dotąd w Grzybowszczyźnie s... Więcej »»